3.2 Prinsip dan Mekanisme Pewarisan

Gen Dominan dan Gen Resesif
■ Jenis-jenis gen

	►	Gen Dominan ◉ Menunjukkan sifat yang dikawal olehnya walaupun wujud bersama dengan gen resesif. ◉ Mengaburkan kesan gen resesif. ◉ Ciri-ciri yang ditentukan oleh gen dominan disebut sifat dominan
	►	Gen Resesif ◉ Menunjukkan sifat yang dikawal olehnya tanpa wujudnya gen dominan. ◉ Ia hanya akan menunjukkan kesannya jika tiada gen dominan. ◉ Ciri-ciri yang ditentukan oleh gen resesif disebut sifat resesif

■ Jadual dibawah menunjukkan beberapa contoh sifat dominan dan resesif dalam manusia.

Ciri - ciri Dominan Resesif Kebolahan menggulung lidah Boleh menggulung lidah Tidak boleh Albino Normal Albino Lesung pipit Ada Tiada Bibir Tebal Nipis

■ Gen boleh diwakili seperti berikut:

	►	Gen dominan diwakili oleh huruf besar.
	►	Gen resesif diwakili oleh huruf kecil.
	►	Contoh: ◉ Suatu individu menjadi tinggi kerana ciri-ciri ini dikawal oleh gen dominan, yang diwakili oleh huruf 'T'. ◉ Suatu individu menjadi rendah kerana ciri-ciri ini dikawal oleh gen resesif, yang diwakili oleh huruf 't'. ◉ Pasangan gen yang terdapat di dalam suatu individu tinggi ialah 'TT' atau 'Tt', manakala pasangan gen di dalam suatu individu rendah ialah 'tt'.

■ Genotip merujuk kepada kandungan dalam suatu individu.
■ Fenotip merujuk kepada sifat-sifat fizikal yang diperlihatkan oleh suatu individu.
■ Pewarisan

	►	Gamet yang terlibat dalam persenyawaan mengandungi kromosom.
	►	Kromosom terdiri daripada molekul DNA dan wujud secara berpasangan (kromosom homolog).
	►	Segmen tertentu dalam DNA terdiri daripada gen.
	►	Gen mengawal ciri-ciri yang diwarisi daripada sel induk. Gen ini bertanggungjawab untuk pewarisan.
	►	Contoh pewarisan: warna rambut, warna kulit, kumpulan darah dan ketinggian.

Mekanisme Pewarisan Sifat
■ Gregor Mendel (1822 - 1884)

►

Seorang ahli botani Austria yang menjalankan eksperimen untuk mengkaji monohybrid warisan tumbuhan taman kacang, Pisum sativum.

■ Mekanisme pewarisan sifat dalam eksperimen Mendel.

	►	Mendel mengacukkan pokok kacang pea tinggi baka tulen (TT) dengan pokok kacang pea rendah baka tulen (tt).
	►	Semua pokok kacang pea dalam generasi pertama didapati menunjukkan sifat tinggi.
	►	Animasi di bawah menunjukkan mekanisme pewarisan sifat dalam eksperimen Mendel.
	►	Pokok-pokok kacang pea generasi pertama yang tinggi kemudiannya dikacukkan antara satu sama lain.
	►	75% daripada pokok-pokok kacang pea dalam generasi kedua didapati tinggi dan 25% lagi rendah. Nisbah pokok tinggi kepada pokok rendah adalah 3 : 1
	►	Nisbah fenotip dari generasi kedia dikenali sebagai nisbah monohibrid.

■ Segi empat Punnett

	►	Digunakan untuk meramal nisbah dan kebarangkalian genotip dan fenotip anak yang mungkin.
	►	Contoh: Segi empat Punnett menunjukkan gabungan gamet dalam eksperimen Mendel. Gen T t T TT Tt t Tt tt

Pewarisan Sifat pada Manusia
■ Pewarisan sifat bagi eksperimen Mendel menerangkan pewarisan pada manusia

	►	Sifat-sifat yang diwarisi oleh anak bergantung kepada gen yang diwarisi daripada ibu bapa mereka.
	►	Ciri-ciri anak bergantung kepada gen dominan atau resesif.
	►	Animasi di bawah menunjukkan penentuan rambut kerinting dalam manusia.

✍ Contoh latihan 3.2(a)
Isikan tempat kosong dengan jawapan yang tepat.

(a)	Gen __________dominan ialah gen yang dapat menunjukkan sifat yang dikawal olehnya walaupun wujud bersama gen resesif.
(b)	Gen __________resesif hanya menunjukkan sifat yang dikawal olehnya jika wujud bersama dalam pasangan.
(c)	__________Genotip merujuk kepada kandungan dalam suatu individu.
(d)	__________Fenotip merujuk kepada sifat-sifat fizikal yang diperlihatkan oleh suatu individu.
(e)	__________Mendel percaya bahawa ciri-ciri tumbuhan kacang pea ditentukan oleh unit warisan atau faktor dari kedua-dua sel induk.
(f)	Persilangan __________monohibrid melibatkan hanya satu sifat kajian silang genetik.

✍ Contoh latihan 3.2(b)
Label rajah dibawah dengan jawapan yang tepat. (English)

← 3.1 Pembahagian Sel

3.3 Penentuan Jantina Anak dan Kejadia Anak Kembar pada Manusia →

⇲ Dapatkan latihan (objektif and subjektif), secara percuma untuk OS Android.